Ўзган зилзиласи

1924-йилнинг  6-июлида Ўзган шаҳри ва унинг атофида ер қимирлай бошлади.  

Зилзилаларнинг кетма-кетлиги ўзганликларни саросимага солиб қўяр эди. Зилзила кундан кунга ўз кучини кўрсатар ва 12-июль шанба кунига келганида магнитудаси 6,4 ва 6,5 бўлиб, биринчи 7—8 балл, иккинчиси 8—9 балл билан тебранади. Тўсатдан ер остидан чиққан гулдираган кучли товуш одамларни ваҳимага солиб қўйди. Зилзила ўчоқлари ер қаърида 22 км дан 14 км гача бўлган чуқурликда жойлашган бўлиб. Эпицентр зоналари Қуршоб атрофидаги антиклинал геологик структуралар билан боғлиқ бўлиб, Қуршоб ер ёриқлари бўйича йўналган. Ана шу ер ёриқларининг ҳозирги замон тектоник ҳаракатлари натижасида ер ости қатламларнинг бир-бирига нисбатан силжиши зилзила ўчоқларини келиб чиқишига сабаб бўлган.

Бу зилзилалардан Ўзган қўшни Ўзбекистон республикасининг Андижон шаҳри ва атрофдаги қишлоқлар катта талафот кўрган. Айниқса, 12-июль таҳминан соат 17:12лардаги  тебраниш натижасида бу жойларда 2000 га яқин бинолар ер билан яксон бўлиб, 950 тасига катта шикаст етган. Андижон шаҳридаги 1902 йилдаги зилзиладан сўнг қурилган янги иморатлар ҳам зарар кўрган. Ўзганда фақат минора сақланиб қолган.

Зилзиладан Қуршоб дарёси соҳилида пайдо бўлган кўчкилар йўл ва қишлоқларга ёпирилиб тушиб, бир неча ўнлаб одамлар ва чорва молларини ҳалокатга учратган ҳамда 100 га яқин иморат кўчкилар тагида қолган. Қудуқларда сув сатҳи кўтарилиб, баъзи жойларни сув босган.

Олдиёр тоғлари ён бағрида ер ёрилган ва тоғ жинслари ҳаракатга келиб, катта-катта тош бўлаклари қулаган ва баъзи жойларда ўпирилмалар ҳосил бўлган. Кейинги йилларда сейсмотектоник изланишлар натижасида Қуршоб ер ёриқларида 7—8 балли зилзилалар бўлиш эҳтимоли бўлган Қуршоб сейсмоген зонаси ажратилган.

Бу зонанинг давомида 1962-йилнинг 3-август жума куни таҳминан соат 13:04 да 5.8 баллик зилзила ва 1974-йилнинг 20-февраль таҳминансоат 12:43 да 5.1 баллик бир неча кучли зилзилалар бўлган. 

Ўзганда шаҳрида 1990-йилнинг 1-декабрь таҳминан соат 19:09 да содир бўлган 5,2 баллик зилзила ҳам шаҳарликларни анча ваҳимага солиб қўйган.

Aлоқадор хабарлар

Изоҳ