Журналистларни ҳимоя қилиш қўмитаси (CPJ) халқаро ноҳукумат ташкилоти бошқа олти халқаро ташкилот билан бирга 31 январь куни Қирғизистон президенти Садир Жапаров маъмуриятига мактуб йўллади. Бу ҳақда CPJ сайтида хабар берилган.
Мактуб муаллифлари Қирғизистонда журналистларга нисбатан қатағон қилинаётгани ва матбуот эркинлиги бостирилаётганидан хавотир билдирган. Ташкилотлар мисол тариқасида Азаттиқ Медиа сайтларининг блокланиши, терговчи журналист Болот Темировнинг мамлакатдан чиқариб юборилиши, Next TV директори Таалайбек Дуйшенбиевга нисбатан чиқарилган ҳукм, Kaktus.media га нисбатан жиноий иш (таҳр. эслатма – иш аввалроқ қўзғатилган)ни келтирди.
Мурожаатда таъкидланганидек, қабул қилинган “Нотўғри маълумотлардан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги қонун мансабдор шахсларга ўз қарорини асослантирмасдан ва ахборот ташкилотларига ушбу қарорга эътироз билдириш имкониятини бермай туриб, ахборот сайтларини блокировка қилишга “қаттиқ ваколатлар” беради ҳамда яқинда таклиф қилинган лойиҳа “Оммавий ахборот воситалари тўғрисида”ги қонун Қирғизистон журналистларида чуқур хавотир уйғотмоқда.
“Президент бўлиш билан сиз Қирғизистон матбуот эркинлиги ҳукм сураётган мамлакат эканлигига ишончингизни тасдиқладингиз. Шунингдек, сўз эркинлиги таъқиб қилиниши жамиятга етказаётган зарарни яхши тушуниб турганингизни айтдингиз. Биз сиз ва маъмуриятингизнинг тегишли мутасаддилари билан учрашиш, юқорида қайд этилган воқеаларни муҳокама қилиш ва Қирғизистонни сиз белгилаган устувор йўналишларга ҳамда мамлакатнинг халқаро мажбуриятларига мувофиқлаштириш йўлларини топиш имкониятидан катта мамнунмиз”, — дейилади мактубда.
Президент билан учрашишни CPJ ўларов Article 19, Human Rights Watch,, Халқаро матбуот институти, Журналистлар учун адолат жамғармаси, Норвегия Хелсинки институти ва Чегара билмас мухбирлар каби ташкилотлар сўрашган.
Аввалроқ қатор халқаро ташкилотлар Қирғизистон расмийларини оммавий ахборот воситалари ва сўз эркинлигига босимни тўхтатишга бир неча бор чақирган эди.
2022 йил 26 октябрда Қирғизистон Маданият, ахборот, спорт ва ёшлар сиёсати вазирлиги Азаттиқ веб-сайтларини блокировка қилишга қарор қилди. 31 октябрь куни муассасанинг «Демирбанк»даги ҳисоб рақами билдиришсиз ва огоҳлантиришсиз блокланган. 26 декабрь куни Қирғизистон Республикаси ҳудудидаги чекловлар узайтирилгани маълум бўлди.
Азаттиқ адвокатлари Маданият вазирлигининг бу қарорига эътироз билдириш учун Бишкекнинг Первомайский туман судига мурожаат қилди. Бу иш бўйича биринчи суд жараёни 2023 йил 26 январга белгиланган эди. Бироқ кейинроқ судья суд жараёнини 17 февралга қолдиришга қарор қилди.
23 январь куни Маданият вазирлиги Озодликнинг ОАВ сифатидаги фаолиятини тугатиш тўғрисида судга даъво қўйгани маълум бўлди. Ушбу ариза бўйича суд мажлиси 9 февралга белгиланган.
